Το μέλι χρησιμοποιείται από τον άνθρωπο εδώ και χιλιάδες χρόνια ως φυσικό γλυκαντικό και πηγή ενέργειας για τη διατήρηση της εργασιακής και σωματικής απόδοσης. Πρόσφατα, έχει επανέλθει στο προσκήνιο ως μια φυσική επιλογή για την τροφοδότηση της άσκησης, με χρήστες των μέσων κοινωνικής δικτύωσης να υποστηρίζουν ότι είναι το ιδανικό τρόφιμο πριν από την προπόνηση όταν χρειάζεστε μια ενεργειακή ώθηση.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει το γεγονός ότι ο Sebastian Sawe, ο πρώτος άνδρας που έτρεξε μαραθώνιο σε λιγότερο από δύο ώρες, έφαγε πριν από τον αγώνα του με ψωμί και μέλι. Η έρευνα πράγματι δείχνει ότι το μέλι μπορεί να λειτουργήσει εξίσου αποτελεσματικά με εμπορικά προϊόντα όπως τα ενεργειακά ποτά και τα ενεργειακά τζελ. Ωστόσο, το μεγαλύτερο όφελός του φαίνεται να βρίσκεται στη χρήση του ως μέσο αποκατάστασης μετά την άσκηση.
Μέλι και ενέργεια
Το μέλι αποτελείται κυρίως από υδατάνθρακες – συγκεκριμένα από γλυκόζη και φρουκτόζη, που είναι απλά σάκχαρα. Αυτοί οι υδατάνθρακες παρέχουν μια γρήγορη και άμεσα διαθέσιμη πηγή ενέργειας, ιδιαίτερα χρήσιμη κατά τη διάρκεια της άσκησης, όταν το σώμα χρειάζεται καύσιμα άμεσα.
Ο οργανισμός αποθηκεύει τους υδατάνθρακες ως γλυκογόνο στους μύες και στο ήπαρ. Αυτά τα αποθέματα εξαντλούνται κατά τη μέτρια έως υψηλής έντασης άσκηση, ιδιαίτερα όταν η φυσική δραστηριότητα διαρκεί πάνω από 60 λεπτά. Όταν τα επίπεδα γλυκογόνου μειώνονται, αυξάνεται η κόπωση και μειώνεται η απόδοση.
Η κατανάλωση υδατανθράκων πριν ή κατά τη διάρκεια της άσκησης εξασφαλίζει ότι υπάρχει διαθέσιμη ενέργεια, επιτρέποντάς μας να διατηρήσουμε την προσπάθεια για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Η επιστημονική βάση πίσω από τον ρόλο του μελιού στην άσκηση είναι απλή: παρέχει ενέργεια ταχείας δράσης όταν χρειάζεται. Ωστόσο, πιο ενδιαφέρον είναι το γεγονός ότι το μέλι περιέχει έναν φυσικό συνδυασμό γλυκόζης και φρουκτόζης.
Τα δύο αυτά σάκχαρα απορροφώνται μέσω διαφορετικών οδών στο έντερο, γεγονός που επιτρέπει τη ταυτόχρονη αξιοποίησή τους. Αυτό αυξάνει την ποσότητα υδατανθράκων που μπορεί να απορροφήσει ο οργανισμός, μειώνει την επιβάρυνση του πεπτικού συστήματος και βοηθά στη διατήρηση της παροχής ενέργειας προς τους εργαζόμενους μύες κατά τη διάρκεια της προπόνησης. Επιπλέον, μπορεί να συμβάλει στην καθυστέρηση της εμφάνισης της κόπωσης.
Αυτή ακριβώς η επιστημονική αρχή εξηγεί γιατί πολλά αθλητικά ποτά και ενεργειακά τζελ περιέχουν πολλαπλές πηγές υδατανθράκων, ώστε να μεγιστοποιείται η αποτελεσματικότητα της τροφοδοσίας.
Φυσική εκδοχή
Έρευνες έχουν δείξει ότι η ταυτόχρονη κατανάλωση γλυκόζης και φρουκτόζης ενισχύει την ποσότητα υδατανθράκων που μπορεί να χρησιμοποιήσει το σώμα ως ενέργεια σε σύγκριση με μία μόνο πηγή σακχάρου. Το μέλι αποτελεί επομένως μια φυσική εκδοχή αυτής της τεκμηριωμένης προσέγγισης.
Πρακτικά, μία γεμάτη κουταλιά της σούπας μέλι παρέχει περίπου 20 γραμμάρια υδατανθράκων, ποσότητα αντίστοιχη με αυτή που περιέχει ένα εμπορικό ενεργειακό τζελ.
Η κατανάλωση περίπου 1 έως 1,5 κουταλιάς της σούπας μέλι πριν από την προπόνηση μπορεί να ενισχύσει τα αποθέματα γλυκογόνου, ιδιαίτερα στο ήπαρ. Αυτό είναι σημαντικό όταν γυμναζόμαστε το πρωί, καθώς τα αποθέματα ηπατικού γλυκογόνου είναι χαμηλότερα μετά από μια νυχτερινή περίοδο νηστείας.
Ωστόσο, παρότι το μέλι μπορεί να παρέχει στο σώμα την ενέργεια που χρειάζεται κατά τη διάρκεια της άσκησης, το κατά πόσο βελτιώνει πραγματικά την αθλητική απόδοση παραμένει λιγότερο σαφές.
Προηγούμενη έρευνα διαπίστωσε ότι η χρήση ενός ροφήματος με μέλι πριν και κατά τη διάρκεια 75 λεπτών ποδοσφαιρικής προπόνησης (συνολικά περίπου τέσσερις γεμάτες κουταλιές ανά συμμετέχοντα) δεν βελτίωσε την απόδοση.
Στην ίδια μελέτη εξετάστηκε και ένα εμπορικό αθλητικό ποτό με την ίδια ποσότητα υδατανθράκων. Ούτε το αθλητικό ποτό ούτε το μέλι προσέφεραν κάποιο πλεονέκτημα σε σχέση με το εικονικό σκεύασμα (μόνο νερό), γεγονός που δείχνει ότι τα δύο υδατανθρακικά ποτά δεν είχαν επίδραση στην απόδοση.
Ωστόσο, άλλες μελέτες έχουν δείξει ότι το μέλι αποδίδει εξίσου καλά με άλλες πηγές υδατανθράκων και ενδέχεται να βελτιώνει την απόδοση.
Για παράδειγμα, σε μια μελέτη όπου οι ποδηλάτες κατανάλωναν 15 γραμμάρια μελιού κάθε 16 χιλιόμετρα κατά τη διάρκεια μιας χρονομέτρησης 64 χιλιομέτρων, παρουσίασαν μεγαλύτερη παραγωγή ισχύος στα τελευταία 16 χιλιόμετρα σε σύγκριση με όσους έλαβαν εικονικό σκεύασμα.
Επιπλέον, μια πρόσφατη μελέτη σε προπονημένους ποδηλάτες, οι οποίοι κατανάλωναν 90 γραμμάρια μελιού ανά ώρα κατά τη διάρκεια τριών ωρών ποδηλασίας, έδειξε ότι η απόδοσή τους ήταν συγκρίσιμη με εκείνη που επιτυγχάνεται με τα παραδοσιακά αθλητικά τζελ.
Άρα, το μέλι μπορεί να μην υπερτερεί άλλων πηγών υδατανθράκων, αλλά φαίνεται να είναι εξίσου αποτελεσματικό.
Πρόσθετα οφέλη
Εκεί όπου το μέλι φαίνεται να ξεχωρίζει είναι στον ρόλο του στην αποκατάσταση μετά την άσκηση. Έρευνες έχουν δείξει ότι η κατανάλωση ενός ροφήματος με βάση το μέλι μετά την προπόνηση βοηθά στη διατήρηση υψηλότερων επιπέδων γλυκόζης στο αίμα, κάτι που μπορεί να επηρεάσει θετικά την επόμενη αθλητική προσπάθεια – ιδιαίτερα όταν το σώμα βρίσκεται υπό πρόσθετη καταπόνηση, όπως σε συνθήκες ζέστης.
Σε μία μελέτη, δέκα ερασιτέχνες δρομείς πραγματοποίησαν δύο τρεξίματα διάρκειας μίας ώρας σε ζεστό περιβάλλον, με διάλειμμα δύο ωρών μεταξύ τους. Μετά το πρώτο τρέξιμο, κατανάλωσαν ένα ρόφημα που περιείχε μέλι. Οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι στη δεύτερη δοκιμασία οι δρομείς κατάφεραν να τρέξουν περίπου 10% μεγαλύτερη απόσταση.
Αυτό υποδηλώνει ότι το μέλι μπορεί να είναι ιδιαίτερα αποτελεσματικό στην αναπλήρωση της ενέργειας μεταξύ διαδοχικών περιόδων άσκησης. Επειδή περιέχει τόσο γλυκόζη όσο και φρουκτόζη, μπορεί να συμβάλει στην ταχύτερη αποκατάσταση των ενεργειακών αποθεμάτων του οργανισμού.
Βιταμίνες, μέταλλα και όχι μόνο
Πέρα από τους υδατάνθρακες, το μέλι περιέχει μικρές ποσότητες βιταμινών, μετάλλων, αμινοξέων και σημαντικών φυτικών ενώσεων, όπως φλαβονοειδή και φαινολικά οξέα. Οι ουσίες αυτές ενδέχεται να έχουν αντιοξειδωτική, αντιμικροβιακή και πιθανώς αντιική δράση, κάτι που μπορεί να είναι ιδιαίτερα χρήσιμο για αθλητές κατά τη διάρκεια απαιτητικών προπονητικών περιόδων.
Ωστόσο, δεν είναι όλα τα μέλια ίδια. Η γεύση, η υφή, η σύσταση των σακχάρων και η περιεκτικότητά τους σε βιοδραστικές ουσίες διαφέρουν ανάλογα με την προέλευση των λουλουδιών, το κλίμα και τις μεθόδους επεξεργασίας. Για παράδειγμα, το Manuka honey και ορισμένα μαλαισιανά μέλια περιέχουν υψηλότερα επίπεδα αντιβακτηριακών και αντιφλεγμονωδών συστατικών, τα οποία ενδέχεται να υποστηρίζουν καλύτερα την αποκατάσταση και τη λειτουργία του ανοσοποιητικού συστήματος.
Ορισμένες μελέτες δείχνουν επίσης ότι συγκεκριμένοι τύποι μελιού μπορούν να επηρεάσουν τα μονοπάτια που δημιουργούν τη φλεγμονή, βοηθώντας πιθανώς στη ρύθμιση της φλεγμονώδους απόκρισης. Αυτό σημαίνει ότι το μέλι ενδέχεται να μειώνει τον μυϊκό πόνο και να βελτιώνει την αποκατάσταση, προσφέροντας περισσότερα από μια απλή πηγή ενέργειας.
Παρ’ όλα αυτά, τα υπάρχοντα στοιχεία δεν δείχνουν ότι κάποιος συγκεκριμένος τύπος μελιού είναι σαφώς ανώτερος από τους άλλους ως καύσιμο για την άσκηση.
Αποτελεσματική λύση
Με βάση τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα, το μέλι φαίνεται να είναι συγκρίσιμο με πολλά αθλητικά προϊόντα, όπως τα ενεργειακά τζελ. Αυτό το καθιστά μια αποτελεσματική, οικονομική και φυσική εναλλακτική λύση για αθλητές και ασκούμενους που αναζητούν έναν πρακτικό τρόπο τροφοδότησης πριν, κατά τη διάρκεια ή μετά την άσκηση.
Πηγή: THE CONVERSATION. COM
